Nowość! “Nekrologia Minakowskiego” (nekrologia.wielcy.pl) - Encyklopedia biograficzna na podstawie
kompletu nekrologów głównych polskich gazet od lutego 1845 do września 1939 r.
Sejm-Wielki.pl [start] M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego Zaloguj się kontakt
   Name Surname: 

M Tomasz Andrzej Chełchowski (ID: psb.2743.1)

Koligacja (szukanie pokrewieństwa) z: najkrótsza linia przodkowie
n.p. Mieszko I, Czesław Miłosz, Maria Skłodowska-Curie, Karol Wojtyła, Bronisław Komorowski, Marek Minakowski
Dalszy związek rodzinny z potomkami Sejmu Wielkiego (poza Genealogią potomków Sejmu Wlk.)
Uwaga! Tej osoby nie ma w Genealogii potomków Sejmu Wielkiego.
Dzięki uprzejmości autora zaglądasz teraz do Wielkiej Genealogii Minakowskiego (Wielcy.pl),
która jest od niej pięciokrotnie większa (pół miliona osób),
ale korzystanie z niej kosztuje 49 zł rocznie.
Zaloguj się
Autor za swoją pracę nie bierze ani grosza z budżetu państwa. Pomóż mu!

Nowy Ranking WGM: 119.598 (top 12%), Stara waga koligacji PSB: 116 [wyłącz kolorowanie] [?]


bohater PSB, artykuł w Nekrologii, człowiek teatru


rodzice Zaloguj się
?1780-
   Zaloguj się
?1780-
|    |
2    3



|
Tomasz Andrzej Chełchowski, bohater PSB, 1806-1855
ilustracja

Rodzice

ilustracja
  • Zaloguj się
  • Urodzony prawdopodobnie w roku 1780
  • zmarł
  •  
  • Zaloguj się
  • Urodzona prawdopodobnie w roku 1780
  • zmarła
  •  

    śluby i dzieci, wnuki, i do prawnuków

    ilustracja
  • żona (ślub: w roku 1827, Zamość (obecn. woj. lubel.), ): Zaloguj się ?1790-1829 , (Rodzice : Zaloguj się ?1750- & Zaloguj się ?1760-)
  • ilustracja
  • żona (ślub: w VI 1830, Lublin, ): Zaloguj się, bohater PSB ca 1812-1888 , (Rodzice : Zaloguj się ?1790- & Zaloguj się ?1790-) , dzieci
    1. Ż Zaloguj się artykuł w Nekrologii , człowiek teatru 1832-1860
  • Rodzeństwo, bratankowie lub siostrzeńcy/bratanice lub siostrzenice

    1. **Tomasz Andrzej **
    2. Ż Zaloguj się ?1810-
      ■  & Zaloguj się student Uniwersytetu Warszawskiego (1820) ca 1801- dzieci | Ż Zaloguj się 1825-1839 |
    3. Ż Zaloguj się ?1810-
      ■  & Zaloguj się urzędnik Królestwa Polskiego (1820-1848) 1801- dzieci | M Zaloguj się 1828-1860 |

    Najbliżsi sławni ludzie (wg kryterium PSB)

    W stopniach ° wyrażona liczba ogniw w łańcuchu, w którym każda następna osoba jest dzieckiem, rodzicem lub małżonkiem poprzedniej;
    wersja pełna (przy opłaconym abonamenice) pokazuje wykres powiązania; w wersji darmowej kliknięcie prowadzi do strony o danej osobie.

    1. CHEŁCHOWSKA Karolina Rozalia (ok. 1812-1888) artystka dramatyczna
    2. CHOMIŃSKI Ignacy (1819-1846) aktor
    3. CHOMIŃSKI Michał Andrzej (1821-1886) aktor, pamiętnikarz
    4. KRÓLIKOWSKA Antonina (1815-1882) aktorka
    5. KRÓLIKOWSKI Karol Józef (ok. 1818-1872) aktor, dyrektor teatru
    6. KRÓLIKOWSKI Kazimierz Napoleon (1845-1896) aktor, reżyser
    7. ŁOBOJKO Konstanty (1834-1904) aktor, dyrektor zespołów objazdowych, fotograf
    8. STUDZIŃSKI Karol (1828-1883), skrzypek, altowiolista, śpiewak, kompozytor
    9. ŚWIEŻAWSKI Aleksander (zm.1758) chorąży lubaczowski, poseł na sejmy
    10. KRÓLIKOWSKI Józef Franciszek (1781-1839) językoznawca, dziennikarz, literat
    11. KRÓLIKOWSKA Eleonora Helena (1847-1918) aktorka
    12. KRÓLIKOWSKI Jan Walery (1820-1886) aktor, reżyser, pedagog
    13. KRÓLIKOWSKI Leon (1815- po 1891) działacz polityczny, emigrant
    14. STUDZIŃSKI Piotr (1825-1869), waltornista, organista, kompozytor
    15. STUDZIŃSKI Wincenty (1815-1854), skrzypek, kompozytor, dyrygent
    16. RZĄDCA Ludwik (1832-1909) tancerz, pedagog, baletmistrz
    17. KRYGER Wojciech Leopold (1800-1853) inżynier, konstruktor hutniczy
    18. TARŁO Andrzej (zm. 1787?), marszałek konfederacji województwa lubelskiego 1767/8 r.
    19. POTOCKI Ignacy (1738-1794?) poseł, marszałek ziem generału ruskiego konfederacji barskiej
    20. SUŁKOWSKI Franciszek (1733-1812), konfederat barski, generał lejtnant

    Uwagi

    • „Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965”, t. I, PWN Warszawa 1973:

      CHEŁCHOWSKI, Chełkowski, Tomasz Andrzej (30 XI 1802 Choszczówka k. Warszawy - 16 I lub 16 II 1861 Kowno), aktor, dyr. teatru
      Data ur. wg M. Chomińskiego; opracowania podają także inne daty: 1801, 21 XII 1806, 1807 oraz inne miejsca ur.: Warszawa, Kuźmy pow. kozienicki; aktu ur. nie udało się odszukać. Był synem Kazimierza Ch., kucharza u Potockich, i Bibianny z Krupskich (Krypskich), mężem => Karoliny Ch., ojcem => Lucylli Ch. Uczył się w Radomiu, a następnie w Warszawie (tu również muzyki w konserwatorium). W 1823 wstąpił do warsz. Szkoły Dramatycznej, gdzie uczył się pod kier. B. Kudlicza. Debiutował podobno w 1824; być może w Wilnie, a wg niektórych opracowań na prowincji w zespole J. Brzezińskiego. W 1825 (m.in. 22 XI) występował w t. wil., po czym na pewien okres opuścił scenę i pracował jako pisarz w sądzie. W sez. 1826/27 występował w zespole J. Brzezińskiego w Siedlcach i Zamościu (tu w kwietniu 1827), a następnie u K. Bauera w Zamościu. 9 VIII 1827 w Zamościu ożenił się z Delfiną Chomińską ze Świerzawskich i zapewne na pewien czas wycofał się z teatru.
      W 1829, po śmierci żony, dysponując jej majątkiem, zakupił od A. Rutkowskiego (byłego dyr. t. na Litwie) bibliotekę i garderobę teatr. i w końcu kwietnia (lub w początku maja) zorganizował w Lublinie własny zespół, z którym wyjechał następnie do Łęcznej i może do Łowicza; po powrocie do Lublina zespół ten rozpadł się. W końcu września 1829 Ch. przybył do Zamościa do zespołu K. Nowińskiego i występował tu jako aktor. W październiku z zespołem tym udał się na zimę do Lublina; tu został współdyr. zespołu lub., obok Nowińskiego; wkrótce nieporozumienia między dyrektorami spowodowały, że przez krótki czas każdy z nich próbował prowadzić zespół osobno, lecz jeszcze przed końcem 1829 Ch. i Nowiński połączyli zespoły i znowu objęli wspólną dyrekcję. W sez. 1829/30 prowadzili t. lub. razem do kwietnia 1830, a na lato wyjechali z zespołem na występy do Zamościa; później rozstali się w niejasnych okolicznościach. 6 VI 1830 w Lublinie Ch. ożenił się z aktorką Karoliną Kodrębską. Jesienią 1830 znowu był współdyr. zespołu lub., choć grano pod firmą Nowińskiego. Od grudnia tego roku, po nowej kłótni znowu się rozdzielili. Ch. przez pewien czas nie grał, ale w początku 1831 zebrał mały zespół i zaczął dawać przedstawienia osobno, rywalizując z występującym równocześnie w Lublinie zespołem Nowińskiego. Po licznych zatargach konkurujących dyr., w lecie 1831 Ch. zbudował w Lublinie amfiteatr, ale ze swymi aktorami „grywał w nim rzadko” i „nie wychodził na tym dobrze” (S. Krzesiński), bo „kompania Nowińskiego była kompletniejszą” (K. Estreicher), zaś jesienią 1831 na czele swego zespołu wyjechał z Lublina do Zamościa, gdzie był dyr. od września 1831 do poł. lutego 1832. W 1832 dawał przedstawienia w Chełmie (luty-marzec), Hrubieszowie (krótko w marcu), ponownie w Zamościu (kwiecień; w tym miesiącu spalił się wybudowany tu przez Ch. budynek teatr.) i Hrubieszowie (do sierpnia), Krasnymstawie (sierpień), Łęcznej (koniec sierpnia - początek września), prawdopodobnie w Busku, Siedlcach, a następnie znowu w Krasnymstawie (do końca roku). W 1833 był dyr. w Siedlcach (styczeń-maj), Płocku (czerwiec-lipiec), Włocławku (sierpień-pierw-sza poł. września), Łowiczu (wrzesień), Kutnie (wiadomość niepewna), Kaliszu (od końca września do końca roku).
      Jesienią 1833 Ch. opuścił swój zespół i odwiedził Warszawę w celu zwerbowania nowych aktorów. Skorzystał z możliwości debiutu na warsz. scenie i dwukrotnie wystąpił: 30 XI w roli Oskara („Trzydzieści lat, czyli Życie szulera"), a 5 XII Edgara Rawenswood („Oblubienica z Lammermooru").
      Po powrocie w grudniu 1833 do swego zespołu był w sez. 1833/34 nadal dyr. w Kaliszu, w 1834 także w Płocku (maj), Włocławku, Kutnie, znowu w Kaliszu (od czerwca do poł. września), Łowiczu (wrzesień), znowu w Płocku (od jesieni do końca roku), w sez. 1834/35 i do września 1835 stale w Płocku, gdzie
      w ogrodzie Słupeckiego zbudował t. letni na stawie. Dążył w tym czasie do utworzenia i objęcia stanowiska generalnego dyr. t. prowincjonalnych; dzierżawił przez dłuższy okres t. miejskie w Płocku, Lublinie, Siedlcach. W 1838 w Lublinie starał się (bezskutecznie) o pozwolenie na prowadzenie tu szkoły dram. i baletowej. Kolejno dawał ze swym zespołem przedstawienia: w sez. 1835/36 w Lublinie (od jesieni do lata), w 1836 w Radomiu (czerwiec-lipiec), Kielcach, Busku, w 1837 w Siedlcach, Kaliszu (pierwsza poł. roku), Lublinie, Zamościu, być może w Radomiu, na pewno w Płocku (listopad-grudzień), w 1838 w Płocku (styczeń), Lublinie, Siedlcach (marzec-początek czerwca), Kaliszu (od poł. czerwca do końca sierpnia), znowu w Lublinie, w 1839 w Lublinie i Radomiu, w 1840 w Lublinie, Siedlcach, Radomiu (czerwiec i wrzesień), Łowiczu (wrzesień).
      W 1840 objął dyrekcję t. krak. (pierwsze przedstawienie 8 XII 1840) i kierował nim przez trzy lata (ostatnie przedstawienie 31 X 1843). W sez. letnich organizował występy zespołu krak. w innych miastach: w 1841 w Kaliszu (od czerwca do 1 IX) i Kielcach (wrzesień), w 1842 w Kaliszu (28V-11 VI; powtórnie od 14 VIII do końca września) i Poznaniu (16 VI-9 VIII), w 1843 w Kielcach (maj-lipiec), Busku i Płocku. Ostra (i niezupełnie sprawiedliwa) krytyka H. Meciszewskiego i wzrastająca z czasem nieprzychylna opinia publiczności i komitetu t. krak. spowodowały w 1843 usunięcie Ch. z dyrekcji i zerwanie z nim umowy przewidzianej poprzednio na osiem lat. W listopadzie 1843 wyjechał z żoną do Lwowa; od marca 1844 występował gościnnie w t. lwow., a następnie został zaangażowany na sez. 1844/45. Od 1845 był znowu dyr. własnego zespołu teatr., z którym występował: w 1845 w Busku (lato), Kielcach (wrzesień?), w sez. 1845/46 w Lublinie, w 1846 w Radomiu (do pot. lipca), Busku i Solcu (lato), Kielcach (listopad), w 1847 w Piotrkowie (pierwsze miesiące roku), Lublinie (wiadomość niepewna), Łowiczu (wrzesień), w 1848 w Lublinie i Kaliszu (od 16 IV do sierpnia), gdzie następnie mieszkał i być może w sez. zimowym 1848/49 organizował także przedstawienia.
      12 VII 1849 objął powtórnie dyrekcję t. krak., sprowadzony przez przedsiębiorcę J. Mączyńskiego. Od listopada 1852 sam został przedsiębiorcą t. krak. i był nim do 1853. W sez. letnich organizował występy zespołu krak., m.in. w 1849 w Kielcach, w 1850 w Poznaniu (15 VI-20 VII) i Dębnie (lipiec), w 1852 w Poznaniu (od początku czerwca do 29 VII). W 1852 w zamian za otrzymaną subwencję i w celu podniesienia frekwencji widowisk Ch. zobowiązał się utrzymywać w Krakowie operę niem. i sprowadził na sez. 1852/53 artystów opery niem. z Wrocławia. W 1853 ostatnie przedstawienie pol. dał w Krakowie 25 V, zaś od 20 VI zrezygnował z prowadzenia opery i wtedy rząd zerwał z nim umowę o antrepryzę z powodu nie dotrzymania przez Ch. jej warunków. W tymże roku otrzymał pozwolenie na objazdy po Galicji. Po zakończeniu widowisk w Krakowie zespół Ch. wyjechał na występy do Tarnowa (czerwiec, lipiec), Rzeszowa (sierpień), Czerniowiec (wrzesień) i znowu do Tarnowa; być może dawano też przedstawienia w Przemyślu i Brodach. Wg K. Estreichera sam Ch. nie kierował tym objazdem, lecz przebywał na kuracji w Szczawnicy. W 1854 (od stycznia do kwietnia) był dyr. t. w Stanisławowie. Od 1854 (inauguracja 17 IV) do 1857 był dyr. t. lwowskiego. W sez. letnich wyjeżdżał z zespołem na występy gościnne do Czerniowiec; w 1854 był tam od 17 VII do poł. sierpnia (lub nieco dłużej), w 1855 od 15 VII do ok. 15 IX. Okres dyrekcji lwow. Ch. „pozostawił po sobie jak najsmutniejsze wspomnienie” - pisał S. Pepłowski. Konflikty Ch. z zespołem, dymisje J.N. Nowakowskiego i A. Aszpergerowej, ostre ataki prasy spowodowały, że - mimo poparcia rządowego - Ch. złożył dymisję; 15 VII dał w t. lwow. ostatnie przedstawienie i z grupą aktorów wyjechał ze Lwowa. Występował ze swym zespołem w Brodach (lipiec-sierpień), Tarnopolu i Przemyślu. Od jesieni 1857 był dyr. t. w Lublinie (wg S. Krzesińskiego od 25 X do 29 XI w spółce z P. Ratajewiczem) i np. w listopadzie „miewał pełno widzów” (K. Estreicher); 1 XII 1857 przedstawienia w t. lub. zawiesił, a potem wznowił je w pol. stycznia 1858 w sali Resursy i prowadził do ok. 20 V. Z kolei występował ze swym zespołem w Radomiu (maj-czerwiec), Płocku (lipiec, sierpień), Suwałkach (lipiec, sierpień), Łomży (dwukrotnie: latem i pod koniec roku 1858); planował także w 1858 wyjazd na występy do Grodna, ponowny pobyt w Płocku, Radomiu, Lublinie. W 1859 był dyr. w Grodnie (styczeń-marzec), Suwałkach (od końca marca i w kwietniu), w sez. 1859/60 dyr. w Kownie, skąd w 1860 wyjeżdżał z zespołem na występy do Suwałk (od marca, przez ok. trzy miesiące); od lata 1860 znowu prowadził t. w Kownie. W końcu września 1860 t. zamknął, a 5 X jeszcze „wznowił widowiska, lecz nie na długo, bo wnet potem trupa ostatecznie się rozprzęgła” (K. Estreicher); wg M. Rulikowskiego przedstawienia w Kownie trwały tylko do końca września 1860. Wg Estreichera w tym okresie Ch. „schorowaciały od lat kilkunastu, więcej przeleżał, niż pilnował sceny”. W 1859 bezskutecznie zabiegał o dyrekcję t. w Wilnie.
      "Chełchowski był przystojnym mężczyzną, choć niewysokiego wzrostu, artystą był dobrym, szczególniej w rolach kochanków, żwawych trzpiotów” (S. Krzesiński). Grał m.in. takie role jak: Szczerzecki („Miłostki ułańskie"), Szewc („Gałganduch, czyli Trójka hultajska"), Ludwik („Familia Śpiochajłów"), Staufer („Młyn diabelski"), Jucundus („Chłop milionowy"), Alfred i Edward („Sen, czyli Kaplica w Glenthorn"), Feliks („Jest temu lat szesnaście"), Gustaw („Dwaj więźniowie z galer"). Działalność aktorska Ch. (w miarę upływu lat sporadyczna) pozostawała w cieniu jego działalności jako organizatora i dyr. teatrów. „Chełchow-ski w tradycji świata aktorskiego to postać olbrzymia, legendowa prawie - stwierdził W. Rapacki - to dyrektor ponad wszystkimi, jacy byli kiedykolwiek, informator niezrównany, to człowiek, który odgadywał talenta, kierował nimi i wprowadzał na właściwe pole, jednym słowem - stwarzał wielkich aktorów”. Podstawę tej legendzie dał przede wszystkim wczesny okres działalności, zwłaszcza pierwsza dyr. t. krak. (1840-43). Ch. utrzymywał w zespole „sprężystość i rygor wojskowy” oraz wysoką atmosferę moralną. „Miano przed nim respekt jak uczeń przed nauczycielem i słusznie, bo on był nauczycielem nowego pokolenia, nowej metody, gry naturalnej, swobodnej, niewymuszonej” (K. Estreicher). Był odkrywcą i wychowawcą wielu świetnych aktorów. Do uczniów jego należeli: J. Królikowski, J. Rychter, Ignacy i Michał Chomińscy, J. Radzyńska, M. Ekerowa, J. Komorowski, J. Chomanowski, A. Trapszo. Wbrew ostrej krytyce H. Meciszewskiego (sprostował ją zresztą później po własnych dyr. doświadczeniach) pierwsza dyr. Ch. była okresem wybitnym w dziejach t. krakowskiego. „Można bez wahania wyrzec, iż za Chełchowskiego Kraków po raz pierwszy ujrzał u siebie komplet artystów grających należycie” (K. Estreicher). Po upadku tej dyr. Ch. zrezygnował stopniowo z dawnych ambicji i jego działalność teatr. miała coraz bardziej charakter komercjalny.

      „Słownik biograficzny teatru polskiego” t. 1: teatr.40335.1
      „Słownik biograficzny teatru polskiego” t. 1: teatr.76215.4
      „Słownik biograficzny teatru polskiego” t. 1: teatr.76216.2
      Nekrolog w „Kurierze Warszawskim” 231/1855, 275/1855 http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/editions-content?id=42390 (za: A. Tyszka, Nekrologi Kuriera Warszawskiego):
      CHEŁCHOWSKI
      znany z pobytu w Warszawie przedsiębiorca różnych trup artystycznych, obecnie dyrektor teatru polskiego we Lwowie; zm. 23 VIII 1855 w Czerniowcach [uwaga: wiadomość o zgodnie mylna, zmarł dopiero w 1861 - MJM]

      Polski Słownik Biograficzny t. 15 str. 365: psb.13805.6
      Polski Słownik Biograficzny t. 3 str. 269: psb.2738.2
      Polski Słownik Biograficzny t. 3 str. 272: psb.2743.1
      Polski Słownik Biograficzny t. 3 str. 417: psb.2960.4
      n.7536 Nekrologia Minakowskiego (7536)
      sw.518224 Akt małżeństwa: Zamość (obecn. woj. lubel.), 37/1827 [indeks na http://lubgens.eu/] https://szukajwarchiwach.pl/35/1964/0/2.4/88/skan/full/TqZvvlVXTsW67tO7oilzOw [podgląd]

    źródła:
    - ślub 1: Akt małżeństwa: Zamość (obecn. woj. lubel.), rok 1827, nr aktu 37 [indeks na http://lubgens.eu/] https://szukajwarchiwach.pl/35/1964/0/2.4/88/skan/full/TqZvvlVXTsW67tO7oilzOw [podgląd]
    ...

    Baza danych na stronach www.sejm-wielki.pl to drobny wycinek Wielkiej genealogii Minakowskiego, sięgającej średniowiecza, zawierającej ponad 1000.000 osób nawzajem skoligaconych, w tym znaczną część sławnych Polaków wszystkich epok; więcej na ten temat na Wielcy.pl .
    Baza jest uzupełniana codziennie
    — bardzo proszę o nadysłanie uzupełnień na adres mj@minakowski.pl . Z góry dziękuję!


    Serwisowi Sejm-Wielki.pl patronuje Stowarzyszenie Potomków Sejmu Wielkiego, działające pod patronatem Marszałka Sejmu RP.

    Znani: literaci, malarze, muzycy, aktorzy, dziennikarze, odkrywcy, historycy, wojskowi, filozofowie, ludzie Kościoła, prawnicy, politycy: przedrozbiorowi, dziewiętnastowieczni, przedwojenni, powojenni, współcześni, parlamentarzyści II i III RP oraz PRL, uczeni (członkowie akademii nauk): nauk społecznych, nauk biologicznych, nauk ścisłych, nauk technicznych, nauk rolniczo-leśnych, nauk medycznych, nauk o ziemi

    Cytuj: Marek Jerzy Minakowski, Wielka genealogia Minakowskiego (Wielcy.pl), wydanie z 29.09.2022.
    © 2002-2022 Dr Minakowski Publikacje Elektroniczne — Regulamin, polityka prywatności i cookie
    IP: 44.201.68.86