Emilian Deryng (M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego)

„Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965”, t. I, PWN Warszawa 1973:

DERYNG, Diring, Emil, Emilian (26 II 1819 Warszawa - 3 XII 1895 Lwów), aktor, reżyser, dyr. teatru
Formę nazwiska Diring podaje tylko akt urodzenia. Imię Emilian podał jedynie L. Simon w PSB. Spotykana w źródłach data ur. 3 III 1818 jest błędna; sam D. twierdził mylnie, że urodził się w 1821. Był synem nauczyciela gimn. Jana D. i Teresy z Putzów, ojcem => Marii D. i => Bronisława Bronisławskiego. Rodziców stracił wcześnie i wychowywał się w Warszawie w domu babki. Od 1838 uczył się w warsz. Szkole Dramatycznej pod kier. B. Kudlicza. W 1839 występował w zespole W. Raszewskiego w Radomiu, w 1840 w zespole T. Krajewskiego w Siedlcach i Lublinie. W 1841 wystąpił dwukrotnie w Warszawie: 16 VII w T. Rozmaitości w roli Leona („Dwa pojedynki"), a 13 VIII w T. Wielkim w roli Jana („Jan"). Następnie (1841-43) grał w Grodnie w zespole W. Schmidkoffa i w Druskiennikach. Od początków 1843 prawdopodobnie występował w t. wileńskim. W 1844 zagrał w warsz. T. Rozmaitości trzy role: 20 VII Filipa („Noc i poranek"), 28 VII Henryka („Szpada mojego ojca"), 7 VIII Wacława („Stara romantyczka") i od 1 IX 1844 został zaangażowany. W Warszawie występował do września 1845 (ostatni występ 15IX w roli Wacława - „Gwiaździarka"), po czym wziąwszy (od 1 X tego roku) sześciomiesięczny urlop, wyjechał do Wilna. Osiadł tu na stałe, zaangażował się do t. wil. i grał na tej scenie do 1864 tj. do zamknięcia t. pol. przez władze rosyjskie. W Wilnie miał emploi „tragika"; wybił się wkrótce na czoło zespołu i był bardzo ceniony, nie tylko jako aktor, ale także jako szlachetny człowiek i patriota. Tutaj też ożenił się z Aleksandrą Wiśniewską (Wiszniewską). W 1864 powrócił do Warszawy i wystąpił gościnnie w WTR: 5 I 1865 w roli Romana („List żelazny"), III - Rafaela („Kobiety z kamienia"), 4 III - Oskara („Trzydzieści lat, czyli Życie szulera"), ale nie został zaangażowany. W sez. 1865/66 (do 17 IV 1866) występował w t. krak., a od 18 V do 1VI 1866 gościnnie w t. lwowskim. Latem 1866 nie mając środków do życia zorganizował w Krakowie t. dziecinny (lipiec), w którym występowała m.in. jego córka Maria, oraz przedstawienia amatorskie, w których sam brał udział (wrzesień). 19 XI 1866 odbyło się w t. krak. przedstawienie jego dramatu „Perła uroniona” na benefis autora. W tymże miesiącu uzyskał pozwolenie na zorganizowanie t. w Galicji Zach., ale brak informacji o powstaniu takiego zespołu. Od marca 1867 do 1868 występował w zespole M. Stengla, m.in. w Stanisławowie, Brzeżanach, Tarnopolu, Lwowie, Przemyślu, Jarosławiu, Tarnowie; grał m.in. Jana Kazimierza („Mazepa"), Botwela („Maria Stuart” J. Słowackiego), Majora („Fantazy"), Ministra („Rozbójnik salonowy"); także reżyserował. W sez. 1868/69 grał w t. w Krakowie. 30 V 1869 w Wieliczce (gdzie D. od 1868 do 1870 był reżyserem w prywatnym t. organizowanym przez hrabiów Russockich), odbył się jego jubileusz dwudziestopięciolecia pracy scen.; w przedstawieniu na dochód jubilata wystąpiła H. Modrzejewska w roli Hrabiny de Meyran („Ciężka próba"). Od 25 I 1870 do końca sez. znowu występował w Krakowie, a od jesieni 1870 do 1876 w t. lwowskim. Następnie przyjechał wraz z córką Marią do Warszawy, ale nie występował. Od 13 XII 1876 do 12 VI 1878 był reżyserem dramatu i komedii WTR. Na stanowisku tym wykazywał zbyt mało energii i inicjatywy i pogłębił raczej zamęt panujący w zespole.
24 VIII 1878 otworzył w Warszawie prywatną Praktyczną Szkołę Dramatyczną w sali teatr. w gmachu Tow. Dobroczynności. Pełnił w szkole funkcje dyr. i prof. przedmiotów praktycznych (także przed 1878 udzielał lekcji gry scenicznej). Pierwszy popis uczniów tej szkoły odbył się 21 VI 1879 w nowo wzniesionym przez K. Granzowa budynku t. (później T. Małego) przy ul. Daniłowiczowskiej. By zdobyć środki pieniężne na utrzymanie szkoły, od listopada 1879 organizował z uczniami co wtorek przedstawienia (płatne, ale bez afiszów), a także wyjeżdżał z nimi na występy na prowincję. Występowano: w Łodzi (koniec 1879), w Warszawie w t. Granzowa (6 1-23 VI 1880), w Płocku (od 2 VII 1880), we Włocławku (druga pot. lipca 1880), w Łowiczu (1880), w Siedlcach (październik 1880), w Piotrkowie (od ok. 6 III do 12 III 1881 i jeszcze w maju tego roku), w Kaliszu (od 4 VI 1881 do stycznia 1882), w Rawie Mazowieckiej (marzec 1882), w warsz. t. ogr. Nowe Tivoli (4-31 VII 1882), w Częstochowie (sierpień 1882). Nie posiadając nigdy poparcia czynników rządowych i napotykając ciągłe trudności finansowe w 1883 był zmuszony zamknąć szkołę, choć dał jeszcze kilka przedstawień szkolnych: jesienią 1883 w Łowiczu, a od 17 VIII 1884 w Łodzi. W 1884 wyjechał do Galicji; we wrześniu występował w Rzeszowie i Tarnowie, 20 X 1884 w Krakowie, 18 IV 1885 w Przemyślu deklamował na wieczorze ku czci J. Słowackiego; w kwietniu 1886 występował wraz z synem Bronisławem w Rzeszowie (grali wyjątki z „Konfederatów barskich” i „Pana Jowialskiego"). Wkrótce osiadł na stałe we Lwowie. 25 V 1892 obchodził jubileusz pięćdziesięciolecia pracy aktorskiej (wg „Echa Muzycznego, Teatralnego i Artystycznego” - w Krakowie). W sierpniu 1892 organizował z synem przedstawienia teatr. w Zakopanem. W styczniu 1895 próbował stworzyć ze swych uczniów zespół objazdowy; otrzymał następnie zezwolenie na organizowanie latem cyklu przedstawień w galicyjskich uzdrowiskach, ale nie wiadomo nic o realizacji tych planów. Zmarł w zapomnieniu i niedostatku we Lwowie.
Początkowo grał role „kochanków”, najczęściej w komediach. J.T.S. Jasiński pisał o nim: „Postać drobna, niewydatny wyraz twarzy, głos niezupełnie czysty, nie odpowiadały wymaganym warunkom do ról pierwszych kochanków, bohaterów”. Poza tym grze jego brakowało podobno naturalności, swobody, raził przesadą w wygłaszaniu kwestii, „osobliwie w rolach wyższych"; J. Kotarbiński nazywał go jednak „aktorem wytrawnym”. Występy na prowincji uczyniły z niego aktora wszechstronnego, zdolnego do podejmowania ról w różnorodnym repertuarze; wyspecjalizował się w rolach pozytywnych postaci z melodramatów. Ważniejsze role: Edgar (Oblubienica z Lammermooru"), Kean („Kean"), Kawaler d'Aubigny („Panna de Bella Isle"), Febus („Esmeralda"), Miller („Intryga i miłość"), Lord Gardiner („Maria Tudor"); miał wiele dobrych ról w dramatach J. Korzeniowskiego, jak np. Feliks („Okrężne"), Antoni („Żydzi"), Leszczyński („Zaręczyny aktorki"), Roziński („Dziewczyna i dama"), Licki („Majątek albo imię"). Napisał dwa podręczniki sztuki teatr.: „Dramaturgia praktyczna” (Lwów 1874) i „Krasomówstwo, deklamacja i scenika polska” (Kraków i Wieliczka 1885), kilka powieści, komediooperę „Gwiaździarka” oraz kilkanaście sztuk teatr. (m.in. „Z życia artysty”, „Blagiery"), w tym kilka dla młodzieży. Zostawił po sobie pamiętnik pisany w ostatnich latach życia we Lwowie, dotyczący pobytu na scenie wil. (rękopis pamiętnika znajduje się w Bibliotece Ukraińskiej Akademii Nauk we Lwowie). Szkoła D., a szczególnie jej program i metody nauczania (przestarzałe, zapożyczone od B. Kudlicza, z narzucaniem stylu gry, mimiki i gestu) były współcześnie nieraz krytykowane (szczególnie przez Władysława Bogusławskiego), ale uznawano, iż był doskonałym nauczycielem przedmiotów praktycznych i umożliwiał swym uczniom zdobycie dobrego warsztatu aktorskiego; na szczególnie wysokim poziomie stała w szkole nauka dykcji. Ze szkoły jego wyszło wielu wybitnych później aktorów, m.in. M. Frenkiel, E. Rygier, M. Wisnowska, A. Siemaszko, Z. Czaplińska, J. Chmieliński, W. Wojdałowicz, S. Knake-Zawadzki.

Emilian Deryng (ID: psb.4199.1)

Rodzice

śluby i dzieci, wnuki, i do prawnuków

Rodzeństwo, bratankowie lub siostrzeńcy/bratanice lub siostrzenice

Najbliżsi sławni ludzie (wg kryterium PSB)

Uwagi